Duygusal Dirayetli İnsanlara Ait 7 Beceri

www.leadfitdevelopment.com

Özellikle son aylarında, bir çok alanda zorlayıcı deneyimlere, belirsizliklere, beraberinde kaygı, kayıp, yas, endişe, üzüntü gibi duygular getiren gelişmelere temas ettiğimiz bir yılı kapattık, yine benzer haberlerle başladığımız bir yeni yılın ilk haftasını da geride bıraktık. Önümüzdeki günler de, Covid vakalarındaki artış, ekonomik instabilite ve ne yöne baksak canımızı yakan toplumsal olaylar yüzünden çok parlak durmuyor Hal böyleyken bütün rollerimle "duygusal dirayetli" olabilmek kavramını önemsiyorum. Bu sadece mesleğimi ilgilendiren bir başlık değil. Duygusal dirayet başlığını deşmeye, kendi bütünlüğümü, sağlığımı, üretkenliğimi korumak ve 2 yaşında bir bebek annesi olarak, duygusal dirayetli bir çocuk yetiştirebilmek için ihtiyacım var.

Akash Karia'nın yazdığı, başlığını "Duygusal Dirayetli İnsanların Farklı Yaptığı 7 Şey" olarak Türkçe'ye çevirebileceğimiz kitabını bu yüzden sevdim. Listelerle aram hiçbir zaman iyi olmasa da, kitabın basit ve uygulanabilir önerileri, bu konuyu gündeminde tutanlar için ilham verici olabilir.

Kitap özünde duygusal olarak esnek, dirayetli ve vurulabilir (vulnarable) insanların 7 ana alışkanlığını ve bu davranışların hayata nasıl entegre edilebileceğini tartışıyor ve başarının değişen tanımı ile başlıyor. Başarı kavramından ne anladığımız elbette kişisel ve sorgulamaya değer bir mesele ancak kültürler, toplumlar ve dönemlerin bu anlayış üzerinde mutlaka etkisi var. Örneğin Türkiye'de Babby Boomer diye tarif edilen kuşağın başarı tanımı, mümkünse bir devlet kurumuna girmek, oradan emekli olmak, bir ev, araba ve yazlık sahibi olmakken, yeni jenerasyonların başarıya dair tanımı açık ara bundan uzakta. Karia, duygusal dirayeti, artık bütün dünya için önemli bir başarı tanımı olarak kabul etmemiz gereken bir çağda yaşadığımızı ve global seviyede deneyimlediğimiz krizler, belirsizlikler, kaygılarla baş edebilmek için bu kavrama ihtiyaç duyduğumuzu savunuyor. Yani yeni başarı tanımı, duygusal dirayet derken, haksız sayılmaz.


Başarı konusunda diploma, deneyim ve mesleki eğitimden daha etkili bir şey varsa, o da kişinin duygusal dayanıklılık düzeyidir.

Resilience - Duygusal Zeka, Harvard Business Review


Çok havalı bir cümle.

Ama nasıl?


Akash Karia, Duygusal Dirayet üzerine gerçekleştirdiği sayısız araştırma ve çalışma sonrasında kitap içerisinde 7 ayrı beceri ve alışkanlık özetlemiş.


1. Duygulara Saygı Duymak

Duygusal dirayet, deneyimlenen duyguyu geldiği şekilde kabul etmek, varlığını görmek, her duygunun bir mesaj taşıdığını görmekle başlıyor. Yaşamın sadece pozitif duygulardan oluşmayan bir yer olduğu aşikar. Toksik pozitivizm, duygusal dirayet değil, kaçış. Bu yüzden karanlık ve aydınlık deneyimini birlikte ele almayı öğrenmek durumundayız. Sürekli mutlu, umutlu, enerjik ve pozitif olmayı istemek, beklemek yerine, deneyimlediğimiz ne varsa ona alan açmak ve kapsamak, listenin en başında geliyor.


2. Bedeni Kullanmak

Beden dilimiz, iç dünyamızı yansıtır. Üzgün, korkmuş, çaresiz ve kaygılıysak dünyada kapladığımız alanı küçültürüz. Mutlu, gururlu ve enerjik zamanlarımızda ise bedenimiz rahat, açık ve diktir. Kitapta bahsedilen bir araştırmada, zorlayıcı duyguların içinden geçtiğimizde posturumuzu değiştirmenin, daha dik durmanın, omuzları geriye atmanın, kortizol seviyelerinde anlamlı bir azalışa ve her iki cinste de güveni artıran bir hormon olarak görev yapan testesteronun yükselmesine neden olduğu savunulmuş. Bedenin bilgeliğine ve dönüştürücü gücüne inanan biri olarak, fiziksel varlığımızı güçlendirecek bilinçli her uygulamanın zorlayıcı bir anda işime yarayabileceğini biliyorum. Duygular dünyasını bedenden ayrı düşünmemek ve duyguları okumak, dönüştürmek, iyileştirmekte bedeni kullanmak, yaşam boyu üzerinde çalışabileceğimiz bir pratik.


3. Odak Alanını Seçmek Başlığı ilk okuduğumda, zihnimizi dağıtan sayısız uyaran karşısında bir odaklanma becerisi geliştirmekten bahsettiğini düşünmüştüm ama Karia bu başlıkta, odaklanmayı, olaylara yüklediğimiz anlamlar açısından ele almış. İşten kovulan iki kişi düşünün. Muhtemelen ikisi de zorlayıcı bazı duygular deneyimleyecek fakat biri bunu depresyona kadar taşırken, diğeri nasıl bu deneyimden güçlenerek çıkabiliyor? Karia, duygusal dirayetli bireylerin, odağını "işten kovuldum" üzerinde değil, "bu bana ne öğretti ve bundan sonra ne yapacağım" sorusu üzerine koymayı becerebildiklerini belirtiyor. Bu kurban zihniyetinde değil, gelişim zihniyetinde yaşamak demek.


4. İnançları Sorgulamak

İnançlarımız, bizi tahmin ettiğimizden daha fazla alanda etkiliyor ve bir çok davranışımızın temeli. "İyileşeceğine inanmak"la iyileştiren plasebo etkisini düşünürsek, sağlıklı inançlara sahip olmanın hayatımız üzerindeki etkisi büyük. Karia'ya göre, duygusal dirayetli insanlar, inançlarını değiştirebilir, şekillendirebilir ya da dış uyaranlara farklı şekillerde tepki verebilirler. Sınırlayıcı bir inancı, güçlendirici bir inançla değiştirmek, kendimizle, diğerleriyle, yaşamla ilgili inanç sistemlerimizi incelemek, yargılarımızın farkına varmak ve daha öz-şefkatli bir yerden yaklaşmak, üzerinde çalışmaya değer bir alan.


5. Soruların Gücünden Yararlanmak

Karia'ya göre duygusal olarak esnek insanlar, kendilerini geliştirmek için soruları nasıl kullanacaklarını bilirler. Olumsuz sorular, bizi olumsuz yanıtlara çıkarır. Hayat neden bu kadar adaletsiz sorusundan pozitif bir yerlere varabilir miyiz ben de emin değilim. Olumsuz sorular yerine, harekete geçirici, farkındalık artırıcı sorular sormayı pratik edebiliriz.


6. İçsel Filmleri Gözlemlemek

Olumsuz bir duygu deneyimlediğimizde, bu duygunun kuvvetiyle sarsılmak doğal. Ancak duyguların tüm kontrolü ele almasına izin vermek yerine, yönetmen koltuğuna oturup, tıpkı bir film yönetir gibi olanları gözlemlemeyi daha da önemlisi filmi biraz değiştirmeyi deneyebilir miyiz? Karia, şöyle bir örnek vermiş.

Olumsuz bir şey düşünün - ama çok olumsuz değil, çünkü bu sizin ilk alıştırma egzersiziniz. Gördüğünüz kareler, siyah beyaz mı renkli mi? Bunun duygularınızı azaltıp azaltmadığını görmek için karşıt formata geçmeyi deneyin. Parlaklığı yukarı veya aşağı ayarlamaya çalışın. Anınıza bakın, yakınınızda mı yoksa uzakta mı oluyor? Çok yakınsa daha uzağa itebilir misiniz? Boyutu büyütür veya küçültürseniz ne olur? Sinema yönetmenliği yaparak durumla olan ilişkimiz üzerinde çalışmak, kulağa eğlenceli geliyor.


7. ABC Döngüsünde Bilinçlenmek A: Antecedent yani uyarıcı

B: Behavior yani davranış

C: Consequence yani sonuç.

Karia'ya göre davranışı değiştirmek, sadece uyarıcıları ortadan kaldırmakla mümkün değil. Sigarayı bırakan pek çok insan, önemli bir hatırlatıcı olduğu için kahveyi de bir süre yaşamından çıkarıyor. Fakat Karia'nın önerisi, uyarıcıları ortadan kaldırmaya harcanan zaman kadar, sonuçları hayal etmeye ve görselleştirmeye de zaman ayırmak. Duygusal dirayet, zihnin odağını şimdiden geleceğe taşıyabilme becerisi ile yakından ilişkili. Mesele ortamda kahve olup olmaması değil, benim kendimi sağlıklı bir insan olarak hayal edebilmemde bitiyor.


Özetle, her konu gibi duygusal dirayet de üzerinde çalışabileceğimiz bir alan.

Şimdiden iyi ve dirayetli bir hafta, hatta sene olsun.


Gözde Berber Özbalaban